Ludzkie doświadczenie
Ta pewna, nie dająca się w ten sposób wytłumaczyć "reszta" jest tym, co stanowi przypuszczalny wrodzony zadatek. Wysiłki nasze, jeżeli mają być płodne, muszą więc iść raczej w kierunku analizy ludzkiego doświadczenia i nie wiązać się z góry zakładaniem istnienia czegoś pierwiastkowego, niewytłumaczalnego, tworząc tym samym zaporę hamującą swobodne posuwanie się dalszych badań. Oto te właśnie względy skłoniły nas do tego, iż w obecnym wydaniu naszej pracy nie będziemy operowali pojęciem instynktu jako środkiem pomocniczym przy wyjaśnianiu zjawisk wychowawczych, jakkolwiek robiliśmy to w wydaniach poprzednich. I tam już zastrzegaliśmy się wyraźnie, iż pojęcie instynktu zostało w dużym stopniu podważone przez najnowszą wiedzę i że z tej racji to wszystko, co tam mówiliśmy o instynktach w sensie pozytywnym, należało brać z daleko idącymi zastrzeżeniami. W tym wydaniu tę naszą ostrożność posunęliśmy jeszcze dalej i nie będziemy w ogóle w dalszych wywodach posługiwać się koncepcją instynktu jako sposobem tłumaczenia procesów wychowawczych.